Đây là một câu hỏi rất thường gặp ở các ba mẹ trẻ, đặc biệt là ở trẻ nhỏ vì trẻ thường có thói quen giật tai, hoặc lấy ngón tay của mình đưa vào để ngoáy tai, và ba mẹ nghĩ là trẻ bị ráy tai làm phiền, và mong muốn lấy ráy tai thật tốt mặc dù con vẫn khỏe mạnh, không đau khó chịu. Vậy có nên lấy ráy tai cho trẻ không? Khi nào cần lấy? Hãy tham khảo những chia sẻ của BS Huyên Thảo qua bài viết dưới đây.
Ráy tai – Bao giờ cần lấy cho trẻ? Đây là một câu hỏi rất thường gặp ở các ba mẹ trẻ, đặc biệt là ở trẻ nhỏ vì trẻ thường có thói quen giật tai, hoặc lấy ngón tay của mình đưa vào để ngoáy tai, và ba mẹ nghĩ là trẻ bị ráy tai làm phiền, và mong muốn lấy ráy tai thật tốt mặc dù con vẫn khỏe mạnh, không đau khó chịu. Một số ba mẹ khi ôm ấp con thì ngửi thấy tai con có mùi hôi nồng, và cũng liên hệ với sự mất vệ sinh, và muốn lấy ngay ráy tai ra. Nhiều gia đình còn có thói quen lấy tăm bông để vệ sinh ống tai cho bé, sau khi tắm gội. Thật ra, những suy nghĩ và thực hành như thế này, lại không khoa học.
Sự thật là, ráy tai, là một sản phẩm bình thường và rất tốt cho con người. Có người có ráy tai ít, có người có ráy tai nhiều, và ráy tai được sản xuất bởi những tuyến đặc biệt ở ống tai ngoài. Mục đích của cơ thể khi tạo ra ráy tai, là để bảo vệ lớp da ở ống tai. Nhìn ráy tai rất xấu, nhưng chúng lại chứa các enzyme làm các vi khuẩn và nấm không thể sinh sôi nảy nở tốt trong ống tai. Chúng cũng có nhiệm vụ giữ bụi, và chống nước để các thành phần này không xâm nhập tốt vào cơ thể. Con người đã quá quen với việc lấy ráy tai, mà lại không biết rằng, nếu bạn lấy ráy tai tích cực quá, ống tai sẽ không được bảo vệ, da ống tai sẽ khô và khó chịu hơn, đồng thời, khi bạn bị nước vào ống taiđang quá sạch, rất dễ tăng nguy cơ viêm ống tai ngoài do vi trùng và nấm trong nước khi đi vào ống tai ẩm ướt, sẽ có môi trường lý tưởng để sinh sôi và tạo bệnh.
Một điều nữa làm chúng ta sẽ rất ngạc nhiên, đó là việc lấy ráy tai bằng tăm bông, thường lại đẩy ráy tai đi sâu vào trong, và làm cho chúng tích lũy lại với nhau, tăng khả năng tạo các cục ráy tai khó chịu cho cơ thể. Sự thật là, ở đại đa số các trường hợp, chúng ta không cần phải lấy ráy tai chủ động, vì theo cơ chế sinh học của cơ thể, ráy tai sau khi được tạo ra, sẽ được di chuyển dần dần ra ngoài theo lớp da phát triển của ống tai ngoài, và tự đào thải mà thôi.
Việc lấy ráy tai, có thể gây ra tai nạn làm tổn thương ống tai và có thể làm thủng màng nhĩ nếu người lấy ráy tai không kiểm soát tốt. Trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ, ống tai rất ngắn, trẻ lại rất khó hợp tác, nên rất nhiều tai nạn đã xảy ra vì việc lấy ráy tai không cần thiết ở nhà. Các vết thương chảy máu ở ống tai, hoặc các trường hợp thủng màng nhĩ, rất may có thể tự hồi phục, nhưng càng lớn, khả năng tự hồi phục màng nhĩ càng thấp.
Việc lấy ráy tai thường xuyên, hoặc vệ sinh ống tai mỗi ngày sau tắm hoặc bơi bằng tăm bông không được khuyến khích về mặt y khoa. Sau khi tắm hoặc bơi, nếu được, các bạn chỉ cần nghiêng đầu sang một bên để nước tự chảy ra nếu có. Nếu bạn thấy rất lo về màu hoặc mùi của tai con, nên đi khám bác sĩ để loại trừ các viêm nhiễm cần điều trị. Còn nếu đó là màu và mùi bình thường, có thể bạn nên tập làm quen với bản chất tự nhiên này của mỗi cá nhân.
Hiện nay, khuyến cáo y khoa về việc can thiệp ráy tai chỉ chỉ định ở những trường hợp thật sự cần thiết. Ví dụ như ráy tai đọng lại quá nhiều, tạo thành một nút bấc, làm bác sĩ không thể kiểm tra tai bé khi nghi ngờ cần đánh giá bệnh lý nào đó ở tai, hoặc làm cho bé nghe kém hoặc rất đau đớn, khó chịu (trường hợp này rất hiếm).
Đối với những trường hợp thật sự cần can thiệp, có thể có các lựa chọn như:
- Lấy ráy tai bằng đồ móc tai chuyên dụng của bác sĩ – can thiệp này cần hợp tác rất tốt, hoặc người nhà phải giữ bé rất tốt cho bác sĩ. Thường can thiệp này có thể gây khó chịu cho bé.
- Nhỏ dung dịch làm mềm ráy tai và để ráy tai tự đi ra. Các dung dịch này thường lành tính, bạn có thể mua ở các nhà thuốc, hoặc kỹ hơn nên hỏi ý kiến bác sĩ. Chỉ khi nào ráy tay đọng lại không thể thấy màng nhĩ nữa, và gây khó chịu nhiều cho bé, có thể sử dụng phương pháp này.
- Rửa ống tai bằng nước muối sinh lý lượng lớn. Đây là cách tiếp cận khá hiệu quả, nhanh chóng, bằng cách bơm trực tiếp nước muối sinh lý từng đợt vào tai để làm mềm và dội ráy tai ra khỏi ống tai ngoài. Tuy nhiên, chỉ nên áp dụng cho người lớn và trẻ lớn ít nhất từ 6 tuổi trở lên và nên được nhân viên y tế thực hiện. Cách làm này có thể làm bệnh nhân rất khó chịu, chóng mặt, rối loạn tiền đình. Đồng thời nếu lực bơm quá cao có thể làm thủng màng nhĩ bệnh nhân.
- Các bác sĩ Tai Mũi Họng có thể sử dụng máy hút đặc biệt để hút ráy tai ra nhanh, nhưng đối với những ráy tai đã ở đó quá lâu và dính chặt vào da ống tai, có thể gây đau và chảy máu.
Vì vậy, nên chấp nhận sống chung với ráy tai vì đó là một thành phần khỏe mạnh của cơ thể. Bạn không nên quá cố gắng lấy ráy tai cho tai con nhìn sạch sẽ, vì sạch quá lại hóa dở hơn. Đồng thời, nên bỏ thói quen lấy ráy tai bằng tăm bông, vì thực hành này không hiệu quả.
Tham khảo: BS Huyên Thảo
1. Earwax Buildup; Seattle Children’s Hospital; USA.
2. Updated guideline advises on treating children with impacted cerumen; Hackell J.M; American Academy of Pediatrics; 2017.
